Sztuka pasterzy konnych, czy też kowbojów, polega na umiejętności skutecznej i bezpiecznej pracy z bydłem -  a do tego niezbędny jest doskonale wyszkolony koń. W Hiszpanii la doma vaquera to połączenie najwyższych umiejętności pasterza i jego wierzchowca – obejmujących nie tylko sprawność jeździecką – wykorzystywanych w pracy na ranczach, a także na arenie zmagań sportowych. 

Praca vaqueros fascynuje: oni są jak ich kraj, szorstcy i twardzi; to ludzie silni, zaradni i odporni na trudy. Z natury bardzo pracowici, uwielbiają dobrą zabawę, pełni pasji i miłości do swoich koni i byków. To najbardziej honorowi, wspaniałomyślni i szlachetni ludzie, jakich można spotkać chyba na całym świecie.

     Pragnę być garrochista,
     Pragnę być szlachetny,
     Zrodzony z samej ziemi,
     Jak każdy mój dobry krajan.

Te cztery wersy pochodzą z poruszającego poematu Miguela Higueros, opowiadającego o marzeniu ojca, by syn wstąpił w jego ślady: by posługując się garrochą (drągiem do pasienia byków) pracował z bydłem. To dowód znaczenia garrochy dla kultury pasterskiej Hiszpanii. Tradycja ta jest tak silna, że dla vaquero obdarzenie go tytułem garrochista to wielki honor.

Drewniana garrocha zakończona jest z jednej strony metalowym ostrzem. Jej długość to około 3,5 m, a jej średnica na szczycie zwiększa się do rozmiaru wygodnego dla dłoni. Garrocha stosowana jest do pracy z bykami, ale też stanowi element pokazów artystycznych.

Acoso y Derribo

Zwrot acoso y derribo oznacza “dogonić i przewrócić” i odnosi się on do testowania odwagi i bojowości byków, które później mają zaprezentować się na arenie. Hiszpańskie czarne byki znane są ze swojego temperamentu, a hodowcy prowadzą dokładną selekcję zwierząt, które staną do próby – próba ta to także test kondycji i odwagi koni i jeźdźców.

Dwaj jeźdźcy jadący po obu stronach byka prowadzą zwierzę wzdłuż linii prostej w galopie i w odpowiednim momencie za pomocą garrochy wytrącają je z równowagi. Charakter byka ocenia się po tym, czy podejmuje wyzwanie i po prędkości z jaką się podnosi, aby znów stanąć do konfrontacji. Ambicją hodowcy jest zaprezentowanie jak najodważniejszych i najwaleczniejszych byków na arenie.

Praca z garrochą jako forma sztuki

Jeźdźcy specjalizujący się w tej dziedzinie jadą według programu dowolnego; mogą oni zaprezentować wybrane manewry, które pozwolą im na ukazanie umiejętności posługiwania się garrochą. Pokazy na ogół zawierają takie elementy jak chody boczne, zwroty, lotne zmiany nogi w galopie i piruety, które można zobaczyć podczas zawodów doma vaquera, wykonywane z trudną do uwierzenia prędkością.

Kilka lat temu widziałem pokaz Sebastiana Fernandesa. Rozpoczął on od powolnego, rytmicznego stępa, z kilkoma artystycznymi zwrotami wokół i pod garrochą, aby potem wykonać serię zapierających dech w piersiach obrotów pod tyczką. Ruchy konia i jeźdźca tworzyły pełne wyrazu, niemal baletowe formy, a piękno pokazu płynęło ze zwinności i siły pary wykonawców.

Później miałem okazję podziwiać kolejny doskonały występ. Jeździec wjechał na arenę niosąc garrochę na prawym ramieniu; lewą dłonią uchylił kapelusza i ruszył. Koń szedł ruchem zbliżonym do piaffu, wykonując kilkanaście zwrotów na zadzie w obu kierunkach. Każdy zwrot stanowił osobny ruch, koń z ekspresją przysiadał na zadzie, wykonywał półpiruet i miękko opadał na ziemię: media vuelta. W każdym obrocie wierzchowiec zbierał energię, by uwolnić ją ostatecznie w doskonałej kurbecie. Wraz z narastającym rytmem muzyki koń rozpoczął pracę w galopie. Pokaz ten wywarł na mnie ogromne wrażenie, gdyż jeździec w ogóle nie trzymał wodzy w rękach: były one wpięte do jego pasa – podobnie jak to czyni rejoneodor, gdy potrzebuje wolnych dłoni do trzymania banderillas.